Khủng hoảng linh kiện đẩy giá điện thoại tăng cao, khiến thị trường smartphone quý II/2026 sụt giảm nghiêm trọng, với lượng xuất xưởng giảm 11% so với cùng kỳ năm ngoái.
Phân tích Sụt giảm Thị trường Smartphone Toàn cầu Quý II/2026
Nguyên nhân gốc rễ: Khủng hoảng linh kiện và tác động giá
Thị trường smartphone toàn cầu trong quý II/2026 đã chứng kiến một sự sụt giảm nghiêm trọng, với lượng máy xuất xưởng giảm 11% so với cùng kỳ năm ngoái, mức thấp kỷ lục kể từ năm 2013 theo số liệu của Counterpoint Research. Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này là cuộc khủng hoảng linh kiện, đặc biệt là sự thiếu hụt DRAM và NAND flash kéo dài, đã đẩy giá chip nhớ lên cao. Các nhà cung ứng bán dẫn đang ưu tiên nguồn lực cho nhóm khách hàng trung tâm dữ liệu AI, một phân khúc có biên lợi nhuận cao hơn đáng kể so với điện tử tiêu dùng. Điều này buộc các hãng sản xuất điện thoại phải mua linh kiện với giá cao hơn, và hệ quả là phần chi phí tăng thêm này được chuyển sang người tiêu dùng thông qua việc tăng giá bán thiết bị. Chuỗi phản ứng này đã gián tiếp hạn chế đáng kể nhu cầu mua sắm, khi người tiêu dùng trở nên nhạy cảm hơn với giá cả trong bối cảnh kinh tế không chắc chắn.
Số liệu ấn tượng và mức thấp kỷ lục
Con số giảm 11% về lượng smartphone xuất xưởng không chỉ là một thống kê đơn thuần mà còn là chỉ dấu cho thấy mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng. Việc đạt mức thấp kỷ lục trong giai đoạn này kể từ năm 2013 cho thấy thị trường đang trải qua một thách thức chưa từng có trong hơn một thập kỷ. Dữ liệu từ Reuters và Counterpoint Research khẳng định tính xác thực và quy mô toàn cầu của vấn đề. Sự sụt giảm này phản ánh không chỉ áp lực về nguồn cung và chi phí, mà còn là sự thay đổi trong hành vi mua sắm của người tiêu dùng, những người đang trì hoãn việc nâng cấp hoặc chuyển sang các lựa chọn thay thế do giá cả leo thang. Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn nơi giá cao làm giảm nhu cầu, và nhu cầu thấp lại ảnh hưởng đến sản lượng và doanh thu của các nhà sản xuất.
Ảnh hưởng Phân mảnh đến Các Phân khúc và Thương hiệu
Phân khúc phổ thông và tầm trung chịu thiệt hại nặng nề
Cuộc khủng hoảng chip nhớ không tác động đồng đều mà tạo ra sự phân mảnh rõ rệt trên thị trường. Phân khúc phổ thông và tầm trung là những đối tượng chịu tổn hại nặng nề nhất. Nguyên nhân chính là do biên lợi nhuận của các thiết bị trong phân khúc này vốn đã rất mỏng, khiến chúng cực kỳ nhạy cảm với bất kỳ sự gia tăng nào trong chi phí sản xuất linh kiện. Khi giá chip nhớ tăng, các hãng sản xuất ở phân khúc này đứng trước lựa chọn khó khăn: hoặc tăng giá sản phẩm, đẩy chúng ra khỏi tầm với của đối tượng khách hàng mục tiêu vốn chú trọng giá cả, hoặc phải chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn nữa, thậm chí lỗ. Hậu quả là doanh số bán hàng sụt giảm nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh và sự tồn tại của nhiều thương hiệu trong phân khúc này.
Các hãng sản xuất Trung Quốc đối mặt thách thức lớn
Theo Counterpoint, ba đại diện lớn của Trung Quốc là Xiaomi, Oppo và Vivo đang hứng chịu mức sụt giảm doanh số sâu nhất trong top 5 nhà sản xuất hàng đầu. Điều này có thể được lý giải bởi sự tập trung mạnh mẽ của các hãng này vào phân khúc phổ thông và tầm trung, vốn là nơi chịu ảnh hưởng nặng nhất của cuộc khủng hoảng. Chiến lược cạnh tranh dựa trên giá thành và cấu hình cao của họ trở nên kém hiệu quả khi chi phí linh kiện tăng vọt. Sự phụ thuộc vào nguồn cung linh kiện bên ngoài và khả năng đàm phán chuỗi cung ứng có thể không linh hoạt bằng các đối thủ lớn hơn, cũng góp phần làm trầm trọng thêm tình hình. Các hãng này cần phải tái cấu trúc chiến lược sản phẩm và giá cả để đối phó với tình hình mới, có thể là tập trung vào các mẫu mã có lợi nhuận cao hơn hoặc tìm kiếm các thị trường mới ít nhạy cảm về giá.
Samsung duy trì vị thế dẫn đầu với chiến lược linh hoạt
Trong khi nhiều đối thủ lao đao, Samsung vẫn giữ vững vị trí số một toàn cầu với 24% thị phần, mặc dù cũng ghi nhận sự sụt giảm về doanh số. Sự ổn định này đến từ một số yếu tố then chốt. Thứ nhất, sức hút mạnh mẽ từ dòng sản phẩm cao cấp như Galaxy S26 giúp hãng duy trì doanh số ở phân khúc có biên lợi nhuận tốt. Thứ hai, khả năng quản lý chuỗi cung ứng vượt trội, một phần nhờ vào quy mô và kinh nghiệm sản xuất linh kiện nội bộ, cho phép Samsung đảm bảo nguồn cung tốt hơn và ổn định hơn so với các đối thủ. Cuối cùng, chiến lược hạn chế tăng giá tại các thị trường chiến lược như Ấn Độ và Trung Đông đã giúp hãng giữ chân khách hàng và duy trì thị phần ở những khu vực tăng trưởng quan trọng. Khả năng thích ứng và đa dạng hóa sản phẩm giúp Samsung chống chịu tốt hơn trước biến động thị trường.
Apple đi ngược dòng: Sức mạnh của phân khúc cao cấp
Apple là hãng duy nhất đi ngược xu hướng sụt giảm của thị trường, khi lượng máy xuất xưởng vẫn tăng trưởng 3% so với cùng kỳ năm ngoái và nâng thị phần lên 20% trong quý vừa qua. Thành công này chủ yếu nhờ vào nhu cầu ổn định của phân khúc cao cấp, nơi khách hàng ít nhạy cảm hơn với biến động giá và có mức độ trung thành thương hiệu cao. Chiến lược giữ nguyên giá của Apple trong bối cảnh chi phí linh kiện tăng cao đã tạo ra lợi thế cạnh tranh đáng kể. Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích dự báo rằng Apple sẽ khó duy trì mức giá này và nhiều khả năng phải điều chỉnh tăng trong các tháng tới. Dù vậy, với biên lợi nhuận cao và khả năng định vị thương hiệu mạnh mẽ, Apple vẫn có thể hấp thụ một phần chi phí tăng thêm trước khi chuyển sang người tiêu dùng, đồng thời duy trì được giá trị và sức hấp dẫn của sản phẩm.
Triển vọng và Dự báo Thị trường Smartphone Tương lai
Dự báo sụt giảm toàn cầu và cảnh báo từ chuyên gia
Trước tình hình chuỗi cung ứng chưa có dấu hiệu phục hồi, Counterpoint vẫn giữ nguyên dự báo thận trọng rằng sản lượng smartphone toàn cầu sẽ giảm 14% trong năm nay. Đây là một con số đáng báo động, cho thấy triển vọng u ám của thị trường. Các chuyên gia cũng cảnh báo về sự thay đổi tính chất của cuộc khủng hoảng: ban đầu bắt nguồn từ việc thiếu linh kiện, nhưng nay đã chuyển thành sụt giảm nhu cầu do giá thiết bị quá cao. Điều này có nghĩa là ngay cả khi nguồn cung linh kiện được cải thiện phần nào, thị trường vẫn sẽ phải đối mặt với thách thức lớn về khả năng chi trả của người tiêu dùng và sức mua suy yếu. Các nhà sản xuất cần phải tập trung vào việc tối ưu hóa chi phí, tìm kiếm giải pháp thay thế linh kiện, hoặc phát triển các sản phẩm với mức giá phù hợp hơn để kích thích lại nhu cầu.
Thời gian kéo dài của khủng hoảng chip nhớ
Tình trạng thắt chặt nguồn cung chip nhớ được dự báo còn kéo dài và đè nặng lên thị trường di động ít nhất đến hết năm 2027. Đây là một dự báo đáng lo ngại, cho thấy các hãng sản xuất và người tiêu dùng sẽ phải đối mặt với thách thức trong một khoảng thời gian dài hơn dự kiến. Việc thiếu hụt chip nhớ không chỉ ảnh hưởng đến sản lượng mà còn cản trở sự đổi mới và phát triển sản phẩm mới. Các hãng sẽ phải tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng, đầu tư vào nghiên cứu và phát triển linh kiện thay thế, hoặc thậm chí thay đổi hoàn toàn chiến lược sản xuất để giảm sự phụ thuộc vào các nguồn cung bị hạn chế. Đối với người tiêu dùng, điều này có nghĩa là giá smartphone có thể tiếp tục duy trì ở mức cao và chu kỳ nâng cấp thiết bị sẽ kéo dài hơn, làm thay đổi đáng kể động lực của thị trường di động toàn cầu.
