Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hợp tác với Singapore trong xây dựng năng lực đổi mới sáng tạo, tạo động lực tăng trưởng mới cho Việt Nam.
Chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Việt Nam
Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, từ việc dựa vào đầu tư, sản xuất và hội nhập quốc tế sang tập trung vào năng suất, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là một bước tiến tự nhiên trong sự phát triển của quốc gia, khi Việt Nam tìm kiếm động lực tăng trưởng mới để nâng cao năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế.
Động lực và sự cần thiết của sự thay đổi
Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, sự chuyển đổi này được thúc đẩy bởi nhu cầu tìm kiếm động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế. Đầu tư, lao động và hội nhập quốc tế đã đóng góp đáng kể cho sự phát triển của Việt Nam trong quá khứ, nhưng để tiếp tục phát triển bền vững, cần có sự thay đổi trọng tâm. Khi quy mô kinh tế mở rộng, năng lực cạnh tranh không còn phụ thuộc vào chi phí lao động hay nguồn vốn, mà đòi hỏi sự nâng cao năng suất và khả năng đổi mới sáng tạo.
Vai trò mới của Nhà nước
Một trong những thay đổi quan trọng nhất là cách nhìn nhận vai trò của Nhà nước trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. Thay vì chỉ quản lý hoạt động khoa học công nghệ, Nhà nước cần tạo ra môi trường thuận lợi để thúc đẩy sự phát triển của ý tưởng mới. Điều này bao gồm việc tháo gỡ các rào cản không còn phù hợp, trao quyền tự chủ nhiều hơn cho các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, đồng thời chuyển trọng tâm từ quản lý quy trình sang đánh giá kết quả.
Với cách tiếp cận này, các nhà khoa học có thể tập trung vào nghiên cứu thay vì bị vướng vào các thủ tục hành chính rườm rà. Mặc dù công bố khoa học vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc đánh giá tri thức mới, nhưng việc chỉ dừng lại ở các bài báo khoa học không còn đủ để tạo ra sự khác biệt.
Hợp tác với Singapore: Tận dụng thế mạnh của mỗi bên
Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác quốc tế, đặc biệt là với Singapore, trong việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Hợp tác này không chỉ mang lại lợi ích cho hai nước mà còn có ý nghĩa đối với khu vực ASEAN và châu Á – Thái Bình Dương.
Tận dụng thế mạnh của từng quốc gia
Trong hợp tác khoa học và công nghệ, Bộ trưởng cho rằng việc phối hợp dựa trên thế mạnh của từng nước sẽ mang lại hiệu quả cao hơn. Thay vì mỗi nước tự phát triển toàn bộ chuỗi, việc tập trung vào những lĩnh vực mà mỗi quốc gia có thế mạnh sẽ tạo ra sự bổ trợ lẫn nhau. Điều này sẽ giúp tăng cường năng lực đổi mới sáng tạo và xây dựng hệ sinh thái bền vững.
Xây dựng năng lực đổi mới sáng tạo
Trọng tâm của hợp tác sẽ là xây dựng năng lực đổi mới sáng tạo. Điều này bao gồm việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy nghiên cứu và phát triển, tạo điều kiện thuận lợi cho khởi nghiệp sáng tạo, và xây dựng cơ sở hạ tầng hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Bằng cách hợp tác, Việt Nam và Singapore có thể học hỏi lẫn nhau, chia sẻ kinh nghiệm và tận dụng nguồn lực của nhau để cùng phát triển.
Cải cách thể chế và phát triển công nghệ chiến lược
Để tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề cập đến hai yếu tố quan trọng: cải cách thể chế và phát triển công nghệ chiến lược.
Cải cách thể chế
Cải cách thể chế là yếu tố then chốt để tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển khoa học và công nghệ. Điều này bao gồm việc rà soát, sửa đổi và ban hành các chính sách, luật pháp liên quan, nhằm tạo điều kiện cho hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Cải cách thể chế sẽ giúp loại bỏ các rào cản, thúc đẩy sự tham gia của khu vực tư nhân và tạo động lực cho các nhà khoa học, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp.
Phát triển công nghệ chiến lược
Bên cạnh đó, việc xác định và phát triển các công nghệ chiến lược cũng đóng vai trò quan trọng. Đây là những công nghệ có tác động lớn đến sự phát triển của quốc gia, có khả năng tạo ra lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Việt Nam cần tập trung vào việc nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các công nghệ này trong các lĩnh vực then chốt, như công nghệ thông tin, tự động hóa, năng lượng sạch, y tế, và nông nghiệp công nghệ cao.
